Дэлхий нь байгалийн үзэгдлээр дүүрэн гариг бөгөөд ялангуяа газар хөдлөлтөөр онцгойлон анхаарал татдаг. Эдгээр чичиргээ нь дэлхийн динамик бүтэцтэй холбоотойгоор үүсдэг бөгөөд олон улсын түүх, соёл, амьдралын хэв маягт нөлөөлдөг. Газар хөдлөлт нь зөвхөн физик бус, мөн нийгмийн болон эдийн засгийн үр дагавартай чухал ач холбогдолтой. Иймээс газар хөдлөлтийн эрсдэлтэй улс орнуудыг ойлгох нь хувь хүмүүс болон засгийн газруудын хувьд чухал ач холбогдолтой.
Энэхүү нийтлэлд дэлхий даяар хамгийн их газар хөдлөлттэй, хамгийн их газар хөдлөлттэй улс орнуудаас танилцуулж, эдгээр улс орнуудын газар хөдлөлтийн түүх болон эрсдлийн хүчин зүйлсийг авч үзэх болно. Мөн газар хөдлөлтийн давтамж болон хэмжээний талаар мэдээлэл өгөх болно.
Газар хөдлөлт нь ихэвчлэн тектоник хавтангуудын хөдөлгөөнөөс үүсдэг. Эдгээр хавтангуудын мөргөлдөх, салгах эсвэл гулсах нь газар дээрх том чичиргээ үүсгэж болно. Ялангуяа Номхон далайн галын цагираг гэж нэрлэгддэг бүсэд газар хөдлөлтийн давтамж их байдаг. Энэ бүсэд орших улс орнууд нь байнга том газар хөдлөлттэй тулгардаг.
Улсын газар хөдлөлтийн эрсдэл нь тухайн бүсийн геологийн бүтэцтэй холбоотой. Жишээлбэл, Япон, Хятад, Индонез зэрэг улс орнууд байнга том газар хөдлөлттэй тулгардаг бөгөөд энэ нь эдгээр улс орнуудад амьдарч буй хүмүүсийн хувьд тасралтгүй аюул үүсгэдэг. Мөн газар хөдлөлтийн дараа үүссэн цунами болон бусад байгалийн гамшиг нь эдгээр бүсийн амьдралыг улам хүндэтгэдэг.
Газар хөдлөлт нь зайлшгүй гэдэг нь улс орнуудад эдгээр байгалийн гамшигт бэлтгэлтэй байх шаардлагатай. Гамшгийн удирдлага, эрт мэдээлэл өгөх системүүд болон олон нийтийн ухамсарыг нэмэгдүүлэх нь газар хөдлөлтийн нөлөөг бууруулахад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Иймээс энэ нийтлэлд зөвхөн газар хөдлөлттэй улс орнуудыг биш, мөн эдгээр улс орнуудад бэлтгэл болон аюулгүй байдлын арга хэмжээг авч үзэх болно.
Энэхүү өргөн цар хүрээтэй судалгаагаар дэлхий даяар газар хөдлөлтийн эрсдэлтэй улс орнуудын байдлыг илүү сайн ойлгож, энэ талаар мэдлэгийг нэмэгдүүлэх зорилготой.
Дэлхий даяар газар хөдлөлт нь байгалийн гамшгийн хамгийн сүйрүүлэгчийн нэг бөгөөд зарим улс орон географийн байршил, тектоник хавтангийн хөдөлгөөнөөс шалтгаалан илүү их эрсдэлд ордог. Газар хөдлөлтийн эрсдэл өндөртэй улс орнууд ихэвчлэн идэвхтэй хагаралтай бүсэд байрладаг. Эдгээр улс орнуудад Япон, Индонез, Турк, АНУ болон Иран зэрэг улс орнууд орж байна. Эдгээр улс оронд гарч буй газар хөдлөлтийн давтамж, хүч нь газар доорх тектоник хөдөлгөөнтэй шууд холбоотой.
Япон нь Номхон далайн галын цагираг дээр байрладаг бөгөөд энэ нь байнга сейсмик идэвхтэй байдаг. 2011 онд болсон Тōхоку газар хөдлөлт нь 9.0 баллын хүчтэйгээр түүхэнд хамгийн хүчтэй газар хөдлөлтүүдийн нэгээр бүртгэгдсэн. Ийм том газар хөдлөлтүүд нь зөвхөн хүний амь нас, хөрөнгө алдахад хүргэхээс гадна, цунами үүсгэх боломжтой.
Бусад эрсдэлтэй улс болох Индонез нь 17,000 гаруй аралтайгаас гадна олон идэвхтэй галт уул, хагаралтай. Энэ нь дэлхийн хамгийн сейсмик идэвхтэй бүсүүдийн нэг болгодог. Улсын энэ байдал нь байнга гарч буй газар хөдлөлтүүдийн хамт байгалийн гамшгийн менежмент, бэлтгэлд ноцтой бэрхшээлүүдийг үүсгэдэг.
Турк нь Хойд Антолиан хагарал болон Зүүн Антолиан хагарал зэрэг чухал хагарал дээр байрладаг бөгөөд энэ нь байнга газар хөдлөлтөд өртдөг. Ялангуяа 1999 оны Измитийн газар хөдлөлт нь Туркийн газар хөдлөлтөд хэр бэлтгэлгүй байсныг харуулсан. Ийм өндөр эрсдэлтэй бүсүүдэд барилгын газар хөдлөлтөд тэсвэртэй байдлыг нэмэгдүүлэх, нийгмийг мэдээллээр хангах шаардлагатай.
Дүгнэж хэлэхэд, газар хөдлөлтийн эрсдэл өндөртэй улс орнууд байгалийн гамшигт байнга аюулд оршдог. Иймээс эдгээр улс орны засгийн газар, ард түмэн газар хөдлөлтийн бэлтгэл, мэдлэгийг нэмэгдүүлэхийн тулд алхам хийх хэрэгтэй. Газар хөдлөлтийн нөлөөг бууруулахын тулд хийх эдгээр төрлийн ажил нь урт хугацаанд хүний амь нас, хөрөнгө алдааг бууруулах болно.
Дэлхий дээрх газар хөдлөлтүүд нь газар гадаргууд байгаа хагарлуудын хөдөлгөөнөөс үүдэлтэйгээр үүсдэг. Эдгээр хагарлууд нь газар доорх тектоник хавтангуудын хөдөлгөөнөөр бий болдог бөгөөд зарим бүсүүдэд идэвхтэй болж хувирдаг. Ялангуяа, Номхон далайн галын цагираг гэж нэрлэгддэг бүс нь дэлхий даяар хамгийн их газар хөдлөлт болж буй газруудын нэг юм. Энэ бүс нь Япон, Индонез, Шинэ Зеланд болон Өмнөд Америкийн баруун эрэг зэрэг улс орнуудаас бүрддэг. Эдгээр улс орнууд нь давтамж болон хүч чадлын хувьд томоохон газар хөдлөлтөд өртөх эрсдэлтэй байдаг.
Дэлхийн хамгийн идэвхтэй хагарлууд дунд Сан Андреас хагарлын шугам (АНУ), Хайвард хагарлын шугам (АНУ), болон У北 Анатолийн хагарлын шугам (Турк) зэрэг жишээнүүд байдаг. Эдгээр хагарлууд нь зөвхөн газар хөдлөлтөөр төдийгүй, мөн газар гадаргуу дээрх янз бүрийн деформаци болон хөрсний гулгалт зэрэг нөлөөг үзүүлдэг. Идэвхтэй хагарлуудын оршин тогтнох нь эдгээр бүсэд амьдарч буй нийгмүүдэд ноцтой аюул учруулж, бэлэн байдал шаарддаг.
Газар хөдлөлт нь зөвхөн физик хохирол учруулахгүй, мөн нийгмийн болон эдийн засгийн хувьд гүнзгий нөлөө үлдээдэг. Ялангуяа газар хөдлөлт ихэвчлэн тохиолддог бүсүүдэд барилгын стандартуудыг дээшлүүлэх, яаралтай тусламжийн төлөвлөгөөг боловсруулж, нийгмийн ухамсарыг нэмэгдүүлэх шаардлагатай. Ийм төрлийн арга хэмжээ нь амь насаа алдах эрсдлийг бууруулах, мөн эдийн засгийн хохирлыг хамгийн бага байлгахын тулд чухал ач холбогдолтой. Улс орнууд газар хөдлөлтөд тэсвэртэй байдлаа нэмэгдүүлэхийн тулд олон улсын хамтын ажиллагаа болон судалгаанд чиглэж, ингэснээр илүү үр дүнтэй стратегиудыг боловсруулахыг хичээж байна.
Дэлхий даяар газар хөдлөлт нь газар доорх хөдөлгөөнөөс үүдэлтэй байгалийн үзэгдлүүд юм. Эдгээр үзэгдлүүд нь зарим бүс нутагт илүү их давтамжтай, хүчтэй явагддаг. Газар хөдлөлт нь ялангуяа Хятад, Япон, Индонез болон Турк зэрэг улсуудад түүхийн туршид чухал амь нас, эд хөрөнгийн алдагдалд хүргэж байсан. Эдгээр улс нь тектоник хавтангуудын ихэвчлэн харилцан үйлчилдэг бүсүүдэд байрладаг бөгөөд энэ нь газар хөдлөлтийн давтамжийг нэмэгдүүлдэг.
Газар хөдлөлтийн хандлага судлахад, ялангуяа далайн ёроолд байрлах хавтангийн хил хязгаарууд нь газар хөдлөлт хамгийн их явагддаг газрууд болохыг харуулж байна. Иймээс, Номхон далайн галын тойрог гэж нэрлэгддэг бүс нь дэлхийн хамгийн идэвхтэй сейсмик бүсүүдийн нэг юм. Энэ бүс нь Японоос эхлээд Зүүн Өмнөд Азийн олон улс руу үргэлжилдэг.
Мөн, газар хөдлөлтийн эрсдэлтэй улс орнуудын засаг захиргаа эдгээр байгалийн үзэгдлийн нөлөөг бууруулахын тулд янз бүрийн арга хэмжээнүүдийг авч байна. Газар хөдлөлтийн хяналтын систем, барилгын дүрэм журам, яаралтай байдлын төлөвлөлт зэрэг нь эдгээр арга хэмжээний нэг хэсэг юм. Ялангуяа газар хөдлөлт ихэвчлэн тохиолддог бүсүүдэд, иргэдийн мэдлэгтэй байх, бэлтгэлтэй байх нь маш чухал юм. Ийм төрлийн арга хэмжээ нь хүн амын амь насыг хамгаалах, эдийн засгийн алдагдлыг хамгийн бага байлгахын тулд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг.
Дэлхий даяар газар хөдлөлт-ийн талаар илүү их мэдээлэл авахын тулд Earthqua вэбсайтыг зочилж болно. Энэ сайт нь аль аль нь одоогийн газар хөдлөлтийн мэдээлэл, газар хөдлөлтийн хандлагын талаар дэлгэрэнгүй анализуудыг санал болгодог.
Газарын аюулгүй байдал, ялангуяа газар хөдлөлт ихтэй бүсэд амьдарч буй хүмүүсийн хувьд амьдралын чухал асуудал юм. Газар хөдлөлт нь их хэмжээний хохирол учруулж, амь насанд хүрэх аюул учруулж болзошгүй тул, аюултай бүсэд амьдарч буй хүмүүсийн хувьд энэ талаар урьдчилан бэлтгэлтэй байх нь маш чухал юм. Газар хөдлөлтийн үеэр болон дараа нь авах арга хэмжээ нь хувь хүмүүс болон нийгмийг аюулгүй байлгахад туслах боломжтой.
Газар хөдлөлтийн аюулгүй байдал нь зөвхөн хувь хүмүүсийн бус, мөн төрийн үүрэг юм. Орон нутгийн засаг захиргаа газар хөдлөлтийн эрсдэлд тохирсон дэд бүтэц хөгжүүлэх ёстой бөгөөд нийтийн газруудыг аюулгүй болгохын тулд шаардлагатай арга хэмжээг авах ёстой. Мөн, нийгмийн мэдлэгийг нэмэгдүүлэх зорилгоор сургалтын хөтөлбөрүүдийг зохион байгуулах нь газар хөдлөлтийн талаар мэдээлэлтэй хүмүүсийн тоог нэмэгдүүлэх болно.
Эцэст нь, газар хөдлөлтийн аюулгүй байдалтай холбоотой мэдээлэл хуваалцах нь маш чухал юм. Нийгэмд мэдлэгтэй байх нь бүх хүний аюулгүй байдлыг нэмэгдүүлэх алхам болно. Бэлтгэлтэй байх нь үргэлж хамгийн сайн хамгаалалт юм.
Дэлхий даяар газар хөдлөлт нь байгалийн гамшгийн хамгийн сүйрэлтэй нэг юм. Жил бүр зуун, бүр мянган газар хөдлөлт болдог бөгөөд эдгээр газар хөдлөлтүүдийн зарим нь их хэмжээний хүний амь нас, эд хөрөнгийн хохирол учруулдаг. Газар хөдлөлтийн давтамж болон хүч нь тодорхой газарзүйн бүсүүдэд ялгаатай байдаг. Жишээлбэл, Номхон далайн галын цагираг гэж нэрлэгддэг бүс нь дэлхий дээрх хамгийн идэвхтэй газар хөдлөлтийн бүсүүдийн нэг юм. Энэ бүс нь Япон, Индонез, Шинэ Зеланд, Америкийн Нэгдсэн Улс зэрэг улс орнуудаас бүрддэг бөгөөд ихэвчлэн томоохон газар хөдлөлтүүдтэй холбогддог.
Чухал мэдээлэл: 2021 онд явуулсан судалгаагаар, Турк, Иран, Япон, Индонез улс орнууд нь хамгийн их газар хөдлөлт тохиолддог улс орнуудад багтдаг. Эдгээр улс орнуудад газар хөдлөлтүүд ихэвчлэн өндөр хүчтэй тохиолддог бөгөөд энэ нь орон нутгийн иргэдийн амьдралын стандартад ноцтой нөлөө үзүүлж болно.
Газар хөдлөлтийн давтамжийг нөлөөлдөг олон хүчин зүйлс байдаг. Эдгээрийн дунд, газар доорхи тектоник хавтангуудын хөдөлгөөн нь хамгийн чухал элементүүдийн нэг юм. Жишээлбэл, Гималайн уулсын үүсэл нь Энэтхэг болон Евразийн хавтангуудын мөргөлдөөнөөс үүдэлтэй бөгөөд энэ бүс нь байнга газар хөдлөлтөд өртдөг. Мөн газар хөдлөлтийн хүч нь газрын гүн, хагарлын шинж чанараас хамааран өөрчлөгддөг.
Статистик: Дэлхий даяар жил бүр ойролцоогоор 20,000 газар хөдлөлт бүртгэгддэг. Эдгээр газар хөдлөлтүүдийн ихэнх нь хүмүүсийн амьдралд чухал нөлөө үлдээхгүй өнгөрдөг. Гэхдээ зарим томоохон газар хөдлөлтүүд мянга мянган хүний амь насанд хүрч болох юм. Жишээлбэл, 2010 оны Гаити газар хөдлөлт нь 200,000 гаруй хүний үхэлд хүрсэн.